การครอบครองปรปักษ์ คือ

การที่บุคคลหนึ่งครอบครองทรัพย์สินของผู้อื่นไว้โดยสงบและเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของเมื่อครอบครองติดต่อกันเป็นระยะเวลาตามที่กฎหมายกำหนดไว้ บุคคลที่ครอบครองย่อมได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์นั้นๆ

• อสังหาริมทรัพย์ เช่น ที่ดินมีโฉนด ต้องครอบครองติดต่อกันเป็นระยะเวลา 10 ปีขึ้นไป
• สังหาริมทรัพย์ เช่น รถยนต์ โทรทัศน์ ตู้เย็น ต้องครอบครองติดต่อกันเป็นระยะเวลา 5 ปีขึ้นไป

ผู้ได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์แล้วนั้นจะขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงทางทะเบียนให้เป็นชื่อของตนยังไม่ได้ ต้องไปร้องขอต่อศาลเพื่อแสดงกรรมสิทธิ์ว่าเป็นของตนเสียก่อนจึงจะไปดำเนินการขอเปลี่ยนชื่อในทางทะเบียนที่สำนักงานที่ดินต่อไป

**ครอบครองปรปักษ์,อำนาจฟ้อง
ฎีกาแลขที่4843/2545 การครอบครองอสังหาริมทรัพย์ อันจะทำให้ผู้คอบครองได้กรรมสิทธิ์ ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1382 นั้น นอกจากจะต้องเป็นการครอบครองโดยความสงบ และโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของติดต่อกันเป็นเวลา 10 ปีแล้ว ยังจะต้อง เป็นการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นของบุคคลอื่นด้วย หากเป็นการครอบครอง ทรัพย์สินของตนเองแล้ว ก็หามีผลที่จะทำให้ได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองไม่ การที่โจทก์บรรยายฟ้องยืนยันว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ซึ่งรับมรดกมาจาก บิดาเช่นนี้ ศาลไม่อาจพิพากษาให้โจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการ ครอบครองปรปักษ์ในที่ดินของโจทก์เองได้ โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง

**ข้อสันนิษฐานว่าทุกคนกระทำการโดยสุจริต,จดทะเบียนทรัพยสิทธิ,ครอบครอง ปรปักษ์
ฎีกาแลขที่3031 ปี2545 คดีมีประเด็นข้อพิพาทว่า จำเลยครอบครองปรปักษ์ที่ดินส่วนพิพาท จนได้กรรมสิทธิ์แล้วหรือไม่ หากจำเลยครอบครองปรปักษ์ที่ดินส่วนพิพาทจนได้ กรรมสิทธิ์แล้ว ย่อมมีประเด็นที่จะต้องวินิจฉัยต่อไปว่า ส. และโจทก์ได้ที่ดินแปลง พิพาทโดยเสียค่าตอบแทนและโดยสุจริต และได้จดทะเบียนโดยสุจริตหรือไม่ และ จำเลยจะยกการได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์ในที่ดินส่วนพิพาทขึ้นต่อสู้ ส. และโจทก์ได้หรือไม่ การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่า ส. ได้ที่ดินแปลง พิพาทมาโดยเสียค่าตอบแทนและโดยสุจริต และได้จดทะเบียนสิทธิโดยสุจริตแล้ว จึงไม่เป็นการวินิจฉัยนอกประเด็นจำเลยให้การเพียงว่าจำเลยครอบครองปรปักษ์ที่ดินส่วนพิพาทมาเป็นเวลา ประมาณ 25 ปี มิได้ให้การต่อสู้ว่า ส.มิใช่บุคคลภายนอกและซื้อที่ดินแปลง พิพาทโดยไม่สุจริต ส. ย่อมได้รับประโยชน์จากข้อสันนิษฐานตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา6 ว่ากระทำการโดยสุจริต การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 รับฟังว่า ส. ซื้อที่ดินแปลง พิพาทโดยสุจริตตามข้อสันนิษฐานดังกล่าว จึงเป็นการรับฟังข้อเท็จจริงที่ชอบ ด้วยกฎหมาย

**ครอบครองปรปักษ์,อำนาจฟ้อง
ฎีกาแลขที่4843/2545 การครอบครองอสังหาริมทรัพย์ อันจะทำให้ผู้คอบครองได้กรรมสิทธิ์ ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1382 นั้น นอกจากจะต้องเป็นการครอบครองโดยความสงบ และโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของติดต่อกันเป็นเวลา 10 ปีแล้ว ยังจะต้อง เป็นการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นของบุคคลอื่นด้วย หากเป็นการครอบครอง ทรัพย์สินของตนเองแล้ว ก็หามีผลที่จะทำให้ได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองไม่การที่โจทก์บรรยายฟ้องยืนยันว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ซึ่งรับมรดกมาจาก บิดาเช่นนี้ ศาลไม่อาจพิพากษาให้โจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการ ครอบครองปรปักษ์ในที่ดินของโจทก์เองได้ โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง

**ครอบครองปรปักษ์,ภาระจำยอม
ฎีกาแลขที่3493/2545 โจทก์และจำเลยทั้งสี่เป็นญาติพี่น้องกัน โจทก์ใช้ทางพิพาทตั้งแต่มีสภาพ เป็นคันนา ต่อมาเมื่อมีการขุดบ่อเลี้ยงกุ้ง ทางพิพาทก็เปลี่ยนสภาพมาใช้เป็นคันบ่อ เมื่อถึงฤดูทำนาก็จะเดินบนคันนา แต่ถ้านอกฤดูทำนาก็อาจเดินลัดที่นาได้ จึง เป็นการไม่แน่นอนว่าจะเดินทางใดสุดแล้วแต่จะสะดวก โดยเฉพาะแต่ละคน สามารถเดินผ่านที่นาซึ่งกันและกันในลักษณะพึ่งพาอาศัยและถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน อันเป็นการสะท้อนถึงสภาพวิถีชีวิตที่แท้จริงของการอยู่ร่วมกันของคนชนบทว่าตาม ปกติแล้วจะใช้ที่ดินข้างเคียงเป็นทางผ่านได้ โดยการถือวิสาสะอาศัยความเกี่ยวพัน ในทางเครือญาติหรือความคุ้นเคยเป็นประการสำคัญซึ่งเป็นการเอื้อเฟื้อเอื้ออาทรต่อกัน ถือไม่ได้ว่าโจทก์ใช้ทางพิพาทในลักษณะปรปักษ์ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1382 แม้ โจทก์จะใช้ทางพิพาทผ่านที่ดินของจำเลยทั้งสี่มากว่า 10 ปี ทางพิพาทก็ไม่ตกเป็น ภาระจำยอมตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1401

ทายาทโดยธรรมมี 6 อันดับดังนี้

ผู้ที่จะเป็นผู้จัดการมรดกได้ต้องมีคุณสมบัติดังนี้

 มรดกของผู้ตายไม่สามารถโอนกรรมสิทธิ์ได้ต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อให้มีคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกเสียก่อน